هنوز هم با گذشت سال های متمادی لامپ های مهتابی با وجود ظهور فناوری LED در بسیاری از محیط های اداری، تجاری و صنعتی جایگاه خود را حفظ کرده اند. اما روشن شدن این لامپ ها بدون دو قطعه کلیدی؛ استارت و ترانس ممکن نیست.
آشنایی با عملکرد استارت و ترانس مهتابی به شما کمک می کند، تا در صورت بروز مشکل، سریع تر علت را تشخیص دهید و خرابی را برطرف گردانید.
در ادامه درباره کارکرد این دو ابزار بحث می کنیم، با ما همراه شوید.
استارت (استارتر) یک قطعه کوچک، اما حیاتی است، که وظیفه پیش گرم کردن فیلامان های لامپ و ایجاد شرایط اولیه برای جرقه زدن را بر عهده دارد. در واقع کارکرد استارت مهتابی و ترانس در کنار هم معنای واقعی پیدا می کند.
استارت بدون ترانس قادر به روشن کردن لامپ نیست. این قطعه از یک لامپ نئون کوچک، یک تیغه فلزی ثابت و یک تیغه بی متال تشکیل می شود. وقتی کلید را می زنید، ولتاژ به استارت می رسد و این چرخه آغاز می گردد. موارد زیر شیوه کار این ابزار را به تصویر می کشد؛
با زدن کلید، ولتاژ ۲۲۰ ولت به مدار می رسد. این ولتاژ برای یونیزه کردن گاز نئون داخل استارت کافی بوده و توانایی روشن کردن لامپ نئون کوچک داخل استارت را دارد. ین جرقه اولیه در واقع سیگنال شروع فرآیند روشن شدن لامپ مهتابی است.
گرمای ناشی از؛ جرقه، تیغه بی متال را که به صورت خمیده طراحی شده است، گرم می کند. این تیغه با حرارت دیدن خم شده و به تیغه فلزی ثابت برخورد می کند. با این برخورد، مدار استارت بسته شده و جریان الکتریکی از طریق فیلامان های دو سر لامپ عبور می گرداند.
این جریان باعث گرم شدن فیلامان ها و آماده شدن آن ها برای انتشار الکترون می شود. در این مرحله عملکرد استارت و ترانس مهتابی به صورت هماهنگ عمل می کند، تا لامپ به آستانه روشن شدن نزدیک شود.
پس از بسته شدن مدار، جریان از داخل استارت عبور نمی کند و لامپ نئون خاموش می شود. در نتیجه تیغه بی متال شروع به سرد شدن می گرداند و پس از چند لحظه به حالت اولیه خود باز می گردد. با این بازگشت، مدار استارت قطع می شود.
این قطع ناگهانی جریان، یک ضربه ولتاژی در ترانس ایجاد می کند، که همان ولتاژ بالای مورد نیاز برای جرقه زدن در لامپ است.
با قطع ناگهانی جریان توسط استارت، ترانس (چوک) ولتاژ بالایی در حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ ولت تولید می کند. این ولتاژ بالا برای یونیزه کردن گاز داخل لامپ مهتابی کافی است و قوس الکتریکی بین دو سر لامپ به وجود می آورد.
با ایجاد این قوس، لامپ روشن شده و جریان از داخل گاز یونیزه شده عبور می کند. از این لحظه به بعد، استارت دیگر نقشی ندارد و کارکرد استارت مهتابی به گونه ای تغییر خواهد کرد، که ترانس به تنهایی جریان لامپ را کنترل کند.
پس از روشن شدن لامپ، ولتاژ دو سر استارت به حدی کاهش می یابد، که دیگر برای یونیزه کردن گاز نئون کافی نیست. بنابراین استارت خاموش می ماند و از مدار خارج می شود. در این حالت ترانس مهتابی نقش محدود کننده جریان را دارد و از سوختن لامپ پیشگیری می نماید.
ترانس مهتابی که با نام هایی مانند؛ بالاست، چوک یا سلف نیز شناخته می شود، یک سیم پیچ با هسته مغناطیسی و مقاومت بالا است. این ابزار دو وظیفه اصلی؛ ایجاد ولتاژ بالا در لحظه استارت و محدود کردن جریان پس از روشن شدن لامپ بر عهده دارد.
بدون این قطعه، لامپ مهتابی نه روشن می شود و نه دوام می آورد. عملکرد استارت و ترانس مهتابی به قدری به هم وابسته است، که خرابی هر کدام، کل مدار را از کار می اندازد. شیوه فعالیت ترانس به شکل زیر می باشد؛
با قطع مدار توسط استارت، جریان به طور ناگهانی در سیم پیچ ترانس تغییر می کند. این تغییر ناگهانی عامل اصلی بروز یک ولتاژ القایی بالا در حدود ۱۰۰۰ تا ۲۰۰۰ ولت می باشد. این ولتاژ بالا پیش نیازی برای یونیزه کردن گاز داخل لامپ و ایجاد قوس الکتریکی خواهد بود
پس از روشن شدن لامپ، گاز داخل آن یونیزه شده و جریان الکتریکی به راحتی از آن عبور می کند. اگر جریان بدون محدودیت باشد، لامپ به سرعت می سوزد.
ترانس مهتابی با مقاومت القایی خود، جریان را محدود ساخته و ولتاژ دو سر لامپ را به حدود ۴۰ ولت کاهش می دهد. عملکرد استارت و ترانس مهتابی در این مرحله به گونه ای است، که ترانس نقش محافظ لامپ را ایفا کرده و طول عمر آن را افزایش می دهد.
در یک لامپ مهتابی ۲۲۰ ولتی، ولتاژ بین ترانس و لامپ تقسیم می شود. حدود ۴۰ ولت در دو سر لامپ قرار می گیرد و باقی ولتاژ بر روی ترانس (چوک) می افتد. این تقسیم ولتاژ از فیلامان های لامپ در برابر آسیب و سوختن محافظت می گردارند. عملکرد ترانس مهتابی در این تقسیم ولتاژ حفظ تعادل جریان می باشد.
استارت و ترانس مهتابی دو قطعه مکمل هستند، که بدون یکدیگر لامپ مهتابی روشن نمی شود. استارت جرقه اولیه را می زند و ترانس ولتاژ بالا تولید کرده و جریان را محدود می سازد.
آشنایی با عملکرد استارت و ترانس مهتابی به شما کمک می گرداند، تا در صورت خرابی، سریع تر مشکل را شناسایی کرده و از تعویض بی مورد قطعات جلوگیری نمایید. جهت خرید آسان هر یک از ترانسفورماتور ها سری به بازار اینترنتی اها ترانس بزنید.
۱. اگر استارت مهتابی خراب شود چه اتفاقی می افتد؟
لامپ مهتابی روشن نمی شود یا مدام چشمک می زند. در این حالت معمولا مشکل سیستم با تعویض استارت برطرف خواهد شد.
۲. آیا می توان از ترانس مهتابی برای لامپ LED استفاده کرد؟
خیر. لامپ های LED مهتابی به ترانس نیاز ندارند و استفاده از ترانس مهتابی برای آن ها باعث خرابی لامپ می شود.
۳. چرا لامپ مهتابی پس از روشن شدن چشمک می زند؟
چشمک زدن معمولا نشانه خرابی استارت یا ضعف ترانس است. اگر استارت سالم باشد، احتمالا ترانس فرسوده شده و نیاز به تعویض دارد.
انتخاب کنتور مناسب، یکی از دغدغه های اصلی مصرف کنندگان و فعالان صنعت برق است.…
اگر تا به حال با وسایل برقی حساس کار کرده باشید، حتما می دانید که…
ترانسفورماتور حفاظتی، قلب تپنده سیستم های ایمنی شبکه برق است. تجهیزی که وظیفه آن تبدیل…
اگر تا به حال به این فکر افتاده اید که ضبط خودرو گوشه انباری را…
کار با ترانس های کاهنده در تابلو های برق، سیستم های روشنایی و مدارات کنترل…
پست کمپکت یا کامپکت، یکی از راهکار های نوین در حوزه توزیع انرژی الکتریکی است،…