فن تابلویی چیست؟ بررسی انواع فن ها و کاربردهای آن ها در تابلو های برق

فن تابلویی، یک خنک کننده حیاتی در سیستم های الکتریکی است، که با جا به جایی هوای داخل تابلو های برق، از تجمع گرما جلوگیری می کند. این افزایش دما به قطعات حساسی مانند؛ کنتاکتور ها، رله ها و مدار های الکترونیکی آسیب می رساند و عمر آن ها را را تحت تاثیر قرار می دهند.

این گروه از ابزار آلات عمدتا در دو نوع AC (مانند؛ مدل 220 ولت) و DC (مانند؛ 12 یا 24 ولتر) و در ابعاد متنوعی مانند؛ 12، 15 یا 20 سانتی متر تولید می شوند. انتخاب نوع مناسب به فضای تابلو، میزان گرمای تولیدی و منبع برق موجود بستگی دارد.

در ادامه به بررسی انواع و مزایا بهره وری از هر یک می پردازیم، مقاله ی ما را دنبال کنید.

 

آشنایی با فن تابلویی

فن تابلویی، یک دستگاه تهویه و خنک کننده تخصصی است، که به منظور کنترل و کاهش دمای داخلی تابلو های برق و محفظه های تجهیزات الکتریکی و الکترونیکی مورد استفاده قرار می گیرد. با افزایش دمای داخل تابلو که ناشی از؛ عملکرد مداوم قطعاتی (کنتاکتور ها، ترانس ها، درایو ها و منابع تغذیه) خطر افت کارایی، افزایش خطا و حتی خرابی دائمی این تجهیزات گران قیمت به طور جدی افزایش می یابد.

این ابزار کارآمد با ایجاد جریان هوای هدفمند و مستمر، هوای گرم را از داخل دستگاه خارج و هوای خنک تر محیط را به داخل می کشد و بدینترتیب یک چرخه تهویه موثر را ایجاد می کند.

فن تابلویی عموما در دو نوع کلی AC (جریان متناوب) و DC (جریان مستقیم) و در ابعاد و ظرفیت های هوا دهی مختلف ساخته می شوند، تا پاسخگوی نیاز های متنوع پروژه ها باشند.

نصب صحیح و انتخاب مدل مناسب با توجه به حجم تابلو، میزان تلفات حرارتی قطعات و شرایط محیطی، از توقف های پر هزینه تولید و عملیات نیز به طور موثری پیشگیری می کند. در واقع، این قطعه ساده اما حیاتی، به عنوان یک سیستم ایمنی حرارتی عمل کرده و پایداری و قابلیت اطمینان کل مجموعه را ارتقا می بخشد.

 

انواع فن تابلویی

فن تابلویی نقش حیاتی در مدیریت حرارت و افزایش طول عمر تجهیزات دارند. انتخاب نوع مناسب آن بستگی به عواملی مانند؛ ابعاد تابلو، میزان گرمای تولید شده، سطح نویز مجاز، فضای نصب و نوع کاربرد دارد.

به طور کلی، این گروه تجهیزات از نظر طراحی مکانیکی، نوع جریان هوا و ویژگی های عملکردی به دسته های مختلفی تقسیم می شوند، که هر کدام مزایا و محدودیت های خاص خود را دارند. درک این تفاوت ها برای طراحی یک سیستم خنک کننده کارآمد و مقرون به صرفه ضروری است. از جمله طرح های متداول آن در بازار، عبارتند از؛

نوع فن	مکانیزم و عملکرد	مزایا	معایب
فن محوری	جریان هوا را موازی با محور پروانه به گردش در می آورد. هوا را به صورت مستقیم از پشت به جلوی فن منتقل می کند.	دبی هوای بالا در فشار های پایین، مصرف انرژی نسبتا کم، قیمت مناسب، نصب ساده و رایج.	فشار استاتیک پایین، عملکرد آن در مقابل مقاومت (مثل فیلتر های متراکم) به شدت افت می کند.
فن گریز از مرکز	هوا را به داخل مرکز فن کشیده و با نیروی گریز از مرکز، آن را با زاویه 90 درجه به بیرون پرتاب می شود.	ایجاد فشار استاتیک بالا، عملکرد قدرتمند در برابر مقاومت جریان هوا، جریان هوای متمرکز و قوی.	دبی هوای کلی کمتر نسبت به فن محوری هم سایز، مصرف انرژی بالا تر، قیمت بیشتر، ابعاد فیزیکی بزرگ تر.
فن کانالی	نوعی از فن تابلویی سری محوری یا گریز از مرکز است، که به طور خاص برای نصب درون کانال ها طراحی شده اند.	قابلیت هدایت هوای متمرکز در مسیر های مشخص، جلوگیری از اختلاط هوای گرم و سرد.	نیاز به طراحی و نصب کانال دارد و انجام محاسبات دقیق تری دارد.
فن سانتریفیوژ لوله محوری	ترکیبی از فن محوری و کانال هستند، که در یک محفظه استوانه ای قرار می گیرند.	نسبت به فن محوری ساده، کارایی و فشار بیشتری ایجاد کرده و جریان هوا را متمرکزتر می سازد.	نسبت به فن محوری ساده حجیم تر و گران تر می باشند.

 

کاربرد های فن تابلویی

فن تابلویی، نقشی فراتر از یک خنککننده ساده ایفا می کند. این تجهیز یک راه حل مهندسی شده و مقاوم است، که با مدیریت هدفمند حرارت، به صیانت از سرمایه های گران قیمت الکتریکی و الکترونیکی در طیف وسیعی از صنایع می پردازد.

کاربرد های آن نه تنها محدود به تخلیه گرما است، بلکه شامل؛ ایجاد تعادل حرارتی، جلوگیری از تشکیل نقاط داغ، افزایش قابلیت اطمینان سیستم و در نهایت، تضمین تداوم عملیات و ایمنی می شود. در ادامه، کاربرد های کلیدی این فن ها با جزییات بیشتر بررسی می کنیم؛

1.خنک سازی تابلو های فرمان، کنترل و توزیع برق صنعتی:

خنک سازی، اصلی ترین و حیاتی ترین کاربرد فن تابلویی است. تابلو های برق صنعتی مملو از قطعاتی مانند؛ کنتاکتور ها، درایو های دور متغیر (VFD)، ترانسفورماتور های کنترل، منابع تغذیه سوئیچینگ و رله های حفاظتی هستند، که هر یک در حین کار، مقادیر قابل توجهی گرما تولید می کنند.

این تکنولوژی با ایجاد یک جریان هوای دائمی و هدفمند، هوای داغ را از نقاط بحرانی مکش کرده و آن را به بیرون از محفظه هدایت می گرداند.

2. تهویه رک های سرور، تجهیزات مخابراتی و مراکز داده (دیتا سنتر ها):

تجهیزات الکترونیکی پیشرفته در رک های سرور و مخابراتی بسیار حساس به دما هستند و عملکرد پیوسته و بدون خطای آن ها برای حفظ ارتباطات و داده ها ضروری است. فن تابلویی، اغلب در قالب فن های رک مونت خاص، در کنار سیستم های تهویه مرکزی دیتاسنتر عمل کرده و با ایجاد جریان هوای سرد از جلو به سمت عقب رک اطمینان حاصل می کنند، که هر واحد تجهیز، هوای خنک کافی دریافت نماید.

3.  استفاده در ماشینآلات صنعتی و CNC:

ماشین آلات صنعتی پیشرفته مانند؛ دستگاه های فرز، تراش و برش CNC دارای کابینت های کنترل الکترونیکی هستند، که مغز فرمان دستگاه محسوب می گردند. این کابینت ها در محیط های تولیدی غالبا در معرض گرد و غبار براده های فلزی و روغن قرار دارند، اما در عین حال حاوی قطعات حساسی هستند.

فن تابلویی با بدنه مقاوم، ضمن خنک کردن این محفظه ها، در برابر شرایط سخت محیطی نیز مقاومت می کنند. خنک کاری مناسب از بروز خطا های موقعیت یابی، از دست رفتن دقت ماشین و توقف های ناخواسته خط تولید جلوگیری می نماید.

4. کاربرد در سیستم های منبع تغذیه بدون وقفه (UPS) و رکتی فایر ها:

کاربرد دیگر فن تابلویی مرتبط به دستگاه های UPS و رکتی فایر های پرقدرت است. این گروه از تجهیزات به دلیل تبدیل و تنظیم جریان برق، تلفات حرارتی بالایی دارند. این سیستم با خنککردن موثر رادیاتور ها و قطعات، اطمینان می دهند، که سیستم در لحظات بحرانی قطعی برق شهر، با حداکثر توان و کارایی مورد انتظار عمل کرده و از بار های حساس محافظت کند.

سخن آخر

فن تابلویی، نگهبانان نامرئی تجهیزات شما هستند. با انتخاب دقیق و نصب اصولی نه تنها از قطعات محافظت می کنید، بلکه پایدار ترین عملکرد را برای کل سیستم خود تضمین خواهید کرد.

در مجموعه بزرگ طاها ترانس می توانید انواع تجهیزات برقی مثل؛ ترانس، تابلو برق و محافظ را با قیمتی مناسب بخرید. در این بازار، امکان ثبت سفارشی دستگاه برای مشتریان مقدور می باشد.

سوالات متداول

1.   آیا می توان فن AC را مستقیماً به برق DC وصل کرد؟

خیر، این کار باعث سوختن قطعی موتور فن می شود. این ابزار بر اساس ولتاژ و جریان نامی مشخصی طراحی شده اند و اتصال اشتباه باعث آسیب غیر قابل برگشت به سیم پیچی داخلی آن ها خواهد شد.

2.  مهم ترین نشانه نیاز تابلو برق به فن خنک کننده چیست؟

افزایش محسوس دمای بدنه تابلو در حین کار عادی، به طوری که لمس آن برای دست غیرقابل تحمل باشد. همچنین، وقوع مکرر خطا های حرارتی در تجهیزات یا قطع شدن بیدلیل آن ها، زنگ خطری جدی است.

3.  نویز غیر معمول فن تابلویی نشانه چه مشکلی است؟

این صدا اغلب حاکی از مشکل مکانیکی است. سایش یا خرابی بلبرینگ ها، شل بودن پایه های نصب، برخورد پره ها به یک مانع یا عدم تعادل روتور از دلایل شایع ایجاد سر و صدای اضافی هستند.