علت خاموش شدن استابلایزر چیست؟

با آگاهی از علت خاموش شدن استابلایزر می توانیم به عملکرد و سلانت این دستگاه کمک کنیم. استابلایزر یکی از آن دستگاه های خاموش اما حیاتی در خانه یا محل کار است که تا وقتی درست کار می کند، کسی به یادش نمی آید. اما لحظه ای که ناگهان خاموش می شود و صدای قطع شدن وسایل برقی را می شنوید، تازه ارزش واقعی اش معلوم می گردد. خاموش شدن استابلایزر همیشه به معنای خرابی کامل آن نیست.

گاهی این خاموشی یک واکنش درست برای محافظت از تجهیزات متصل خواهد بود. نوسانات شدید برق، سنگین شدن بیش از حد بار، گرمای داخلی، فرسودگی قطعات و اختلال در مدار کنترل از جمله عواملی هستند که قادرند دستگاه را از مدار خارج کنند. در این مقاله از مجموعه طاها ترانس به ساده ترین زبان به سراغ مهم ترین دلایل خاموش شدن استابلایزر می رویم.

بررسی علت خاموش شدن استابلایزر

علت خاموش شدن استابلایزر به یک مورد خاص خلاصه نمی شود، ما با موارد مختلفی روبرو هستیم، که به شرح زیر است؛

• نوسانات شدید ولتاژ

یکی از رایج ترین دلایل خاموشی استابلایزر، نوسانات شدید ورودی برق شهر است. گاهی ولتاژ یک مرتبه بالا می پرد و گاهی به شدت افت می کند. استابلایزر این تغییرات را حس می کند و برای محافظت از خودش و وسایل پشت سرش، فوری خاموش می شود.

این کار را برقکار داخلی دستگاه انجام می دهد. اگر ولتاژ از محدوده مجاز (مثلاً ۱۷۰ تا ۲۶۰ ولت) بیرون بزند، دستگاه می گوید «خطر» و مدار را قطع می کند. به این ترتیب از سوختن وسایل گران قیمت جلوگیری می شود. بعد از عادی شدن ولتاژ، معمولاً خودش دوباره راه می افتد.

• اضافه بار یا Overload

اضافه بار نیز یک علت خاموش شدن استابلایزر به شمار می آیند. در واقه اضافه بار یعنی مجموع وسایلی که به استابلایزر وصل کرده اید، از توان واقعی آن بیشتر شده باشد. مثلاً استابلایزر ۱۰۰۰ واتی را با یک کولر و یخچال و لپ تاپ همزمان ببندید. دیگر از عهده اش برنمی آید و برای اینکه نسوزد، خاموش می شود.

راه تشخیص این مشکل ساده است، وقتی دستگاه خاموش شد، چند وسیله را جدا نمایید. اگر دوباره روشن شد، یعنی مقصر اضافه بار بوده است. برای همیشه باید مصرف وسایل را تخمین بزنید و مطمئن شوید از حداکثر توان استابلایزر بیشتر نباشد. این کار عمر دستگاه را هم بالا می برد.

• اختلال در برد یا مدار کنترل

برد کنترل، مغز متفکر استابلایزر است. این قطعه تصمیم می گیرد کی وصل شود، کی قطع کند و ولتاژ را تنظیم کند. اگر نوسان شدیدی به آن ضربه بزند یا رطوبت وارد جعبه دستگاه شود، برد خراب می شود. در این حالت حتی برق شهر هم سالم باشد، استابلایزر روشن نمی شود. خب ما با یک نمونه دیگر از علت خاموش شدن استابلایزر نیز آشنا شدیم.

نشانه این مشکل این است که هیچ چراغی روی دستگاه کار نمی کند و هیچ صدای کلیکی نمی شنوید. برعکس دو حالت قبلی، با کم کردن بار یا صبر کردن برطرف نمی شود. تنها راه، باز کردن دستگاه توسط تعمیرکار و بررسی برد کنترل است. گاهی یک قطعه کوچک سوخته و گاهی کل برد باید عوض شود.

• گرمای بیش از حد

یکی از قاتل های خاموش قطعات الکترونیکی، گرمای زیاد و طولانی است. وقتی استابلایزر در جای تنگ و بدون تهویه قرار بگیرد یا ساعت های طولانی بی وقفه کار کند، حرارت درونش جمع می شود. این گرما به مرور زمان خازن ها، ترانس و سایر قطعات را فرسوده می کند. نتیجه اش هم کاهش کارایی، خرابی زودهنگام و کوتاه شدن عمر دستگاه خواهد بود.

• قطعات سوخته یا آسیب دیده

دل استابلایزر پر از قطعات حساسی مثل خازن، مقاومت و ترانسفورماتور است. نوسانات برق یا گرمای زیاد گاهی به این قطعات ضربه می زنند و خواهند سوخت. وقتی یکی از این قطعات از کار بیفتد، تمام دستگاه مختل می شود و دیگر ولتاژ را درست تنظیم نمی کند. تعویض این قطعات کار تخصصی است و با چشم عادی هم گاهی جای سوخته شان قابل دیدن است. با یافتن این گونه علت خاموش شدن استابلایزر قادر به حفظ ایمنی هستیم.

• سوئیچ های رله معیوب

در استابلایزرهای رله ای یا همان سوئیچینگ، وظیفه تغییر دادن ولتاژ بر عهده کلیدهای کوچکی به نام رله است. این رله ها مدام در حال قطع و وصل شدن هستند و بعد از مدتی فرسوده می شوند. یک رله معیوب یا دیر فرمان می گیرد یا اصلاً کار نمی کند. در نتیجه استابلایزر نمی تواند ولتاژ را در لحظه تنظیم کند و خروجی دستگاه نامنظم می شود.

• فیوز سوخته

شاید رایج ترین علت خاموش شدن استابلایزر، سوختن فیوز باشد. این اتفاق معمولاً وقتی می افتد که وسایل زیادی به دستگاه وصل کرده اید یا ناگهان اتصال کوتاه رخ می دهد. فیوز مثل یک نگهبان جان خودش را می دهد تا بقیه قطعات سالم بمانند. خبر خوب این است که در بسیاری از موارد فقط کافی است فیوز را با یک نمونه سالم عوض کنید و مشکل حل می شود.

• سیم کشی یا اتصالات شل

با گذشت زمان و به خاطر لرزش های ناچیز یا تغییرات دما، پیچ ها و اتصالات داخلی استابلایزر کم کم شل می شوند. یک اتصال شل یعنی تماس برقرار نیست یا گاهی هست و گاهی نیست. این وضعیت توانسته ولتاژ را به هم بریزد و استابلایزر را گیج کند. باز کردن دستگاه و سفت کردن مجدد همه اتصالات توسط یک تکنسین، این مشکل را به راحتی حل می کند.

با شناسایی علت خاموش شدن استابلایزر ما می توانیم جلوی خرابی های زیادی را بگیریم.

خاموش شدن استابلایزر در صورت خرابی چه علائمی دارد؟

برای فهمیدن علت خاموش شدن استابلایزر قبل از هر چیز باید به نشانه های مشکل پیش آمده نیز دقت کنیم، که به شرح زیرند؛

• خاموش و روشن شدن ناگهانی

یکی از علائمی که به وضوح نشان می دهد استابلایزر شما مشکل پیدا کرده، روشن و خاموش شدن مکرر و بی دلیل آن است. این رفتار معمولاً از یک اشکال در مدار داخلی یا بخش فرمان دستگاه ناشی می شود. گاهی اوقات اتصالات سست یا قطعات حساس که فرمان قطع و وصل را صادر می کنند، دچار خرابی می شوند. در این حالت حتی وقتی برق شهر سالم هم باشد، استابلایزر مرتب قطع و وصل می کند. بهتر است به این علامت توجه کنید و دستگاه را هرچه زودتر برای بررسی به تعمیرکار نشان دهید.

• صداهای غیرعادی

اگر از درون استابلایزر صداهایی مثل وزوز ممتد، تق تق یا صدایی شبیه جوش آمدن بشنوید، حتماً ایرادی در کار می باشد. این یعنی یکی از چند علت خاموش شدن استابلایزر خودش را نشان داده است. این صداها معمولاً از ترانس یا قطعات مغناطیسی داخلی بلند می شوند. گاهی مدار کنترل به درستی کار نمی کند و این صداهای عجیب را تولید می کند. هر صدایی که خارج از حالت عادی و آرام دستگاه باشد، یک زنگ خطر به حساب می آید. در چنین شرایطی نباید نادیده بگیرید، زیرا ممکن است قطعات بیشتری بسوزند.

• عدم نمایش درست ولتاژ

بسیاری از استابلایزرها صفحه نمایش کوچکی دارند که ولتاژ ورودی و خروجی را نشان می دهد. اگر دیدید عدد روی صفحه با واقعیت همخوانی ندارد یا به طور ثابت یک رقم عجیب را نشان می دهد، مشکل از برد کنترل است. وظیفه برد کنترل این است که ولتاژ را اندازه بگیرد و به صفحه نمایش بفرستد. وقتی این قطعه خراب شود، نمایشگر اطلاعات غلط نشان می دهد. در این حالت نمی توانید به دستگاه اعتماد کنید و نیاز به تعمیر دارید. در این شرایط شک نکنید که باید برای یافتن علت خاموش شدن استابلایزر اقدام نمایید.

• عدم پاسخ به تغییرات ولتاژ

کار اصلی یک استابلایزر این است که وقتی برق شهر بالا و پایین می رود، ولتاژ خروجی را سر جایش ثابت نگه دارد. اگر متوجه شدید که برق خانه نوسان دارد اما ولتاژی که از استابلایزر خارج می شود ثابت نمی ماند، یعنی دستگاه از کار افتاده است. در این حالت وسایل متصل به استابلایزر دیگر در امان نیستند و ممکن است هر لحظه بسوزند. این مشکل معمولاً به خاطر خرابی بخش تنظیم ولتاژ یا رله های داخلی پیش می آید. تعمیر این ایراد را حتماً به یک تکنسین با تجربه بسپارید. با توجه به این نشانه ها یافتن علت خاموش شدن استابلایزر و رفع آن ها بسیار ساده تر خواهد بود.

• قطع شدن فیوز یا محافظ داخل

یکی دیگر از نشانه های مهم خرابی در استابلایزر، سوختن مکرر فیوز یا پریدن محافظ داخلی آن است. در شرایط عادی، فیوز فقط زمانی می سوزد که اضافه بار سنگین یا اتصال کوتاه رخ دهد. اما اگر فیوز مرتب و بدون دلیل مشخصی می سوزد، یعنی یک عیب پنهان در مدار یا برد کنترل وجود دارد. گاهی رطوبت یا حرارت زیاد هم باعث این اتفاق می شود. به هر حال وقتی فیوز مرتب می سوزد، دیگر نمی شود فقط آن را تعویض کرد و باید دنبال ریشه مشکل گشت.

در این شرایط باید هر چه سریع تر علت خاموش شدن استابلایزر بیایید و جلوی آن را بگیرید.

رفع مشکل خاموش شدن استابلایزر با سرویس دوره ای آن

خیلی از علت خاموش شدن استابلایزر ریشه در بی توجهی به سرویس های منظم دارد. وقتی دستگاه را ماه ها بدون بازدید رها می کنید، گردوغبار روی قطعات می نشیند و پیچ های داخلی کمکم شل می شوند. همچنین رطوبت یا گرمای زیاد به مرور زمان به برد کنترل آسیب می زند و مدار فرمان را از کار می اندازد. یک سرویس ساده و دوره ای می تواند جلوی همه این مشکلات را بگیرد و دستگاه را از خاموش شدن نجات دهد.

در سرویس دوره ای، تکنسین اتصالات را می بندد، گردوغبار را پاک می کند و سلامت قطعاتی مثل خازن و رله را بررسی می نماید. همین طور جلوی خیلی از چندین علت خاموش شدن استابلایزر گرفته می شود‌ همچنین مطمئن می شود که دستگاه برای توان وسایل متصل به آن کم نیاورد و دچار اضافه بار نشود. انجام این کار هر شش ماه یک بار، احتمال خاموش شدن ناگهانی را تا حد زیادی پایین می آورد. به یاد داشته باشید که یک ساعت سرویس، عمر چندساله برای استابلایزر و وسایل گران قیمت پشت سرش به همراه دارد.

کلام آخر

در این مقاله در رابطه‌ با علت خاموش شدن استابلایزر صحبت کردیم. خاموش شدن استابلایزر همیشه یک عیب بزرگ نیست. گاهی این خاموشی نشان می دهد که دستگاه هوشمندانه عمل کرده و از تجهیزات شما محافظت نموده است. با این حال، نادیده گرفتن مکرر این اتفاق می تواند به مرور زمان به قطعات داخلی آسیب بزند و هزینه تعمیر را بالا ببرد. شنهات سه عامل اصلی یعنی نوسانات شدید ولتاژ، اضافه بار و اختلال در برد کنترل، اولین گام برای برخورد درست با مشکل است. مجموعه طاها ترانس در کنار شماست تا در برابر این مشکل اقدام درست را انجام دهید.